Η Δυναμική των Σημείων

(εκδ. Παρατηρητής, Θεσσαλονίκη, 1986)
Επιμέλεια: Α.-Φ. Λαγόπουλος, Π. Μαρτινίδης, Κ. Μπόκλουντ-Λαγοπούλου, Κ.-Β. Σπυριδωνίδης

Αν η δεκαετία 1970-1980 ήταν, μεταξύ άλλων, μια δεκαετία αλλεπάλληλων συμβολικών θανατώσεων (μετά το θάνατο του Θεού διακηρύχθηκε επίσης ο θάνατος του ανθρώπου, του ιστορικού υποκειμένου, του συγγραφέα, κ.ο.κ.) η Σημειωτική, χωρίς να είναι άμεση «δολοφόνος», θα πρέπει οπωσδήποτε μαζί με κάποιες εκδοχές του Στρουκτουραλισμού και της Ψυχανάλυσης να συγκαταλεγεί μεταξύ των ηθικών αυτουργών. Πράγματι, οι έννοιες των «υπαγορεύσεων της επιθυμίας», των «παιχνιδιών του σημαίνοντος» ή της απόλυτης ενδοκειμενικότητας καθιστούσαν κάθε πρωτοβουλία έκφανση ενός συνεχούς «γίγνεσθαι», κάθε ομιλία σειρά ανώνυμων παραπομπών και κάθε κείμενο, εν τέλει, μια λογοκλοπή.
Καθώς στην τρέχουσα δεκαετία φαίνεται να αναβιώνουν και τα υποκείμενα της δράσης και ο προσωπικός δημιουργός, μία Κοινωνιο-Σημειωτική πλέον επιδιώκει να διευκρινίσει τα όρια του ατομικού μέσα στο κοινωνικό, τα όρια της πρωτοτυπίας μέσα στη συνδυαστική συμβατικών κωδίκων, τα όρια σημειοποίησης των πιο απρόσωπων δομών.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ:

Εισαγωγή / Ιntrοductiοn

ΜΕΡΟΣ Α. Λειτουργία των σημειωτικών συστημάτων
* Συνύπαρξη και ανάμειξη σημειωτικών συστημάτων
Μιχάλης Σετάτος
* Σημειωτική και ιστορία
Αλέξανδρος-Φαίδων Λαγόπουλος
* Η αναγκαιότητα μιας αναθεώρησης: προτάσεις
Γιώργος Διζικιρίκης
* Η κοινωνική λειτουργία των λογοτεχνικών κειμένων στη μεσαιωνική Αγγλία: Μια κοινωνιο-σημειωτική προσέγγιση
Κάριν Βοklund-Λαγοnούλου
* Σημειωτικές παρεμβάσεις στη σχεδιαστική μεθόδευση
Κωνσταντίνος-Βίκτωρ Σπυριδωνίδης
* Και περαν του σημειου, τι;
Γιώργος Βέλτσος

ΜΕΡΟΣ Β. Η ανάλυση της ιδεολογίας
* Κριτήρια συνάρτησης Λογοτεχνίας-Κοινωνίας-lστορίας: Η σχέση ήρωα-εξουσίας-θείου στο δραματικό μοντέλο των ηρωικών δημοτικών τραγουδιών
Ερατοσθένης Γ. Καψωμένος
* Προκαπιταλιστικές ιδεολογίες του άνομου και του νόμιμου έρωτα. Προτάσεις για μια ιστορικο-σημειωτική ανάλυση του λαϊκού ερωτικού λόγου
Νόρα Σκουτέρη-Διδασκάλου
* Ένας μοντέρνος τρόπος ύπνου ή η απόδραση του εμπορεύματος
Κλήμης Ναυρίδης
* Η σημειωτική-πληροφορική προσέγγιση της δομής και λειτουργίας του δικαίου σαν κοινωνικού “τόπου”-συστήματος
Νίκος Ιντζεσίλογλου
* Σημειωτική του αληθοφανούς λόγου Μια κατά Greimas ανάγνωση του Popper και κατά Αγκάθα Κρίστι ανάγνωση της ψυχοφυσιολογίας
Πέτρος Μαρτινίδης

ΜΕΡΟΣ Γ. Κώδικες και επικοινωνία
* Η σημειολογία του θεάτρου: Ιστορική αναδρομή και σημερινός προβληματισμός
Βάλτερ Πούχνερ
* Τα επίπεδα της αρχιτεκτονικής σημείωσης και ο χαρακτήρας των αρχιτεκτονικών κωδίκων
Σάββας Κονταράτος
* Κωδικοποίηση στην αρχιτεκτονική Φύση, είδος και λειτουργία των αρχιτεκτονικών κωδίκων
Ειρήνη Σακελλαρίδου
* Η αντίληψη του πολεοδομικού περιβάλλοντος Η περίπτωση της Θεσσαλονίκης
Θεόδωρος Παπαϊωάννου και Νάσυ Μαραζιάρη
* Σημειολογική ερμηνεία της εικόνας ενός τόπου: Μια μέθοδος εντοπισμού του χαρακτήρα της πόλης
Ιωσήφ Στεφάνου
* Πρόταση μεθόδου προσέγγισης (κλασικών) κειμένων
Άννα-Μαρία Βιδάλη
* Σχολικά βιβλία και επικοινωνία στην τάξη
Βάσω Τοκατλίδου

ΜΕΡΟΣ Δ. Δομή και σημασία
* Η σημειωτική δομή των τελετουργιών μύησης
Σωτήρης Δημητρίου
* Η μαγειρική στον ελληνικό αγροτικό χώρο: Στοιχεία ανάλυσης του συστήματος
Ελένη Τζαβάρα
* Πληροφορική αφηγηματικών κειμένων
Γιάννης Κόντος
* Σημαντική, διεπιστημονική ανάλυση και τεχνολογία
Φραγκίσκος Α Μπατζιάς
* Αισθητικός κώδικας και ιστορία: Οι μεταλλαγές στην επικοινωνιακή λειτουργία της ζωγραφικής των δυτικών κοινωνιών
Χάρης Καμπουρίδης

Σημειωτική & Εκπαίδευση

Συμπόσιο Φλώρινας 1994
Επιμέλεια: Σταύρος Καμαρούδης, Ελένη Χοντολίδου

«… η θέση της Σημειωτικής στη σύγχρονη εκπαίδευση δεν περιορίζεται στο γεγονός της παρουσίας της ως συγκεκριμένου μαθήματος, αλλά, πολύ πιο σημαντικά, παίρνει τη μορφή μιας γενικής επιστημολογίας και μεθοδολογίας που διαπνέει όλο ουσιαστικά το φάσμα των λεγόμενων επιστημών του ανθρώπου. Η κριτική παιδαγωγική της επηρεάζει λοιπόν άμεσα τη διδασκαλία επιστημών όπως της ιστορίας, της γλωσσολογίας, της φιλολογίας, της κοινωνιολογίας και της ανθρωπολογίας, της ψυχολογίας και της ψυχανάλυσης.

Δεδομένου λοιπόν ότι η Σημειωτική ενσαρκώνει με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο την επιστημολογική και μεθοδολογική τομή που δημιούργησε την εποχή μας, το ζήτημα της θέσης της μέσα στην εκπαίδευση ισοδυναμεί ουσιαστικά με το ζήτημα της θέσης της σύγχρονης εκπαίδευσης μέσα στη νεώτερη σκέψη και επιστήμη. Η περιορισμένη θέση της Σημειωτικής στη σύγχρονη εκπαίδευση δίνει ένα ακριβές μέτρο της απόστασης της τελευταίας από το νεώτερο επιστημονικο-πνευματικό παράδειγμα, αλλά ταυτόχρονα προδιαγράφει και τον ορίζοντα των προσεχών, αναπόφευκτων εξελίξεων».
Από το κείμενο του Γρηγόρη Πασχαλίδη